Een doodlopend spoor en een nieuw begin

In mijn vorige blog heb ik beschreven wat een burn-out precies is, wat de eerste symptomen zijn en wat binnen je werk aanleidingen kunnen zijn die leiden tot een burn-out. Mogelijkerwijs heb je jezelf in één of meer symptomen herkend. Het kan een proces zijn van maanden of jaren voordat je bij een burn-out totaal uitgeput raakt. De balans tussen geven en nemen is verstoord.

Door chronische stress ben je opgebrand en op een doodlopend spoor beland en er is geen weg meer terug. Je zult op een andere manier met je werk en met jezelf om moeten gaan. Maar een burn-out kan je ook een vaak noodzakelijke verandering bieden en een nieuw begin betekenen.

Sommige coachees vinden, na het traject, werk wat meer bij hun kwaliteiten past en een omgeving waarin ze beter tot hun recht komen en meer waardering/erkenning krijgen voor hun werkzaamheden. Ze kunnen weer zichzelf zijn en ervaren rust en balans in werk en privé leven. Dit proces is eerder een kwestie van maanden dan van weken, waarbij je jezelf zeker een aantal keren flink tegen zult komen, want hardnekkige patronen dienen doorbroken te worden. Maar “als je blijft doen wat je deed, krijg je wat je hebt” en dat wilt je juist niet. Je wilt weg uit deze situatie en een nieuw begin maken.

Heb ik een burn-out?

Het is belangrijk dat je wanneer jij/je omgeving of je manager vermoedt dat je een burn-out hebt, een  huis/bedrijfsarts bezoekt of een psycholoog of psychiater, deze kunnen een burn-out vaststellen. Daarnaast kunnen ze ook bepaalde zaken uitsluiten, zoals bijvoorbeeld een depressie. Wanneer je (her)erkent en leert accepteren dat je een burn-out hebt, kun je verdere stappen ondernemen. Veel coachees hebben eerst een lange periode lopen doe-het-zelven, maar draaien zich op deze manier vaak dieper het moeras in. Hierdoor duurt de herstelperiode langer. Vraag hulp aan je omgeving, neem een coach/psycholoog/therapeut in de arm en probeer het niet in je eentje op te lossen.

Een burn-out heeft betrekking op jou, op meerdere niveaus

  • Fysiek;
  • Mentaal;
  • Spiritueel

Maar gaat ook over jou en de interactie met je werkomgeving. Over al deze vier aspecten ga ik het de komende weken hebben. Dit zullen evenzovele artikelen worden.

Bij het schrijven van dit artikel heb ik me deels gebaseerd op het achtstappenplan van Annita Rogier (Handboek coachen en stress bij burn-out). Omwille van de eenvoud en de beperkte (blog)ruimte behandel ik niet alle stappen. Daarnaast geef ik er ook mijn eigen draai aan.

De door mij gekozen indeling sluit aan bij de verschillende niveaus van de mens (fysiek/mentaal/spiritueel). Ik kijk daarnaast ook naar de relatie tussen jou en je werkomgeving. Wat gebeurt er in de interactie tussen jou en je omgeving, maar ook wil ik aandacht besteden aan waarom er bij het ene bedrijf meer burn-outs voorkomen dan bij een ander bedrijf. Wat kunnen bedrijven doen om burn-outs bij hun werknemers te voorkomen en zo een hoop geld te besparen?

#ookOpgebrand

De kosten van een burn-out bedragen jaarlijks EUR 1,8 miljard voor het Nederlandse bedrijfsleven (bron: Zilveren Kruis), dit is geen sinecure.

Het zou het bedrijfsleven en de medewerker ten goede komen als burn-out uit het verdomhoekje komt en we hier openlijk over kunnen communiceren. Je zou bijna er een # (hashtag) van maken, #ookOpgebrand, want nu verzucht de gemiddelde werknemer met een burn-out nog, dat hij/zij liever zijn been gebroken had en is burn-out omgeven met gevoelens van schuld en schaamte.

Het komt ook voor dat een bedrijf meer bezig is met de “schuldvraag”, het oplossen van het probleem aan hun kant dan met het herstel van jou, de medewerker in kwestie.

Of jij zelf nu symptomen hebt van een burn-out of je dit ziet bij je partner of een collega, wat kun je doen om uit een burn-out te komen? Hou in ieder geval rekening dat je opmerking niet gelijk met open armen wordt ontvangen. Je collega of partner kan nog niet zo ver zijn dat hij of zij dit accepteert.

Acceptatie is belangrijk

Naast de acceptatie (want zonder acceptatie is er geen verbetering) zijn er verschillende stappen die je kunt nemen om uit een burn-out te komen. Mocht je denken dat je er alleen met leuke dingen doen uitkomt, dan kom je bedrogen uit. Een burn-out is hard werken voor de werknemer en zijn omgeving.

Om je fysiek beter te voelen kun je de volgende dingen doen:

Tijdelijk stoppen met werken: een (bedrijfs)arts kan adviseren om tijdelijk te stoppen met werken, om op deze manier de input van stressoren te verlagen. Op deze manier wordt het herstel het snelste bereikt. De input van prikkels wordt beperkt en je kunt rust pakken en je richten op fysiek en mentaal herstel. Lukt het niet om tijdelijk te stoppen met werken, dan is het aantal uren beperken of het vervullen van energie gevende taken misschien een mogelijkheid. Deze keus is trouwens op papier makkelijk te maken maar in de praktijk verschrikkelijk moeilijk. Als jij de spil van het bedrijf bent (wat  ook een oorzaak van een burn-out kan zijn) is het veel moeilijker om het werk neer te leggen, dan dat jij in een grote organisatie een belangrijke medewerker bent. Op het moment dat je zelfstandig ondernemer bent dan is het helemaal een lastige keuze, want ja de schoorsteen moeten tenslotte ook roken.

Verbeter slaapkwaliteit en duur: het kan zijn dat je al een tijdje slecht slaapt. Veel coachees hebben last met inslapen, doorslapen en worden vroeg wakker. Het verbeteren van de duur en kwaliteit van de slaap staat voorop. Voor je herstel kan het nodig zijn dat je de eerste periode meer slaapt dan de gebruikelijke acht uur. Slapen is meer dan het daadwerkelijk op bed gaan liggen. Het is ook het hele ritueel om het slapen heen, bijvoorbeeld het gebruik van mobiele apparaten, het kijken van tv in de slaapkamer enzovoort, enzovoort.

Voor slaaptips zie: https://www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/de-hersenen/gezonde-hersenen/slaap/slaap

Bewegen/ontspannen/sociale activiteiten: het is belangrijk om energiegevers toe te voegen aan je dagelijks leven, mogelijk zijn deze er de afgelopen tijd bij ingeschoten. Veel mensen hebben de neiging om nog harder te gaan werken en dan schieten de leuke dingen erbij in. Hierdoor laadt de batterij niet meer op. Dus boek weer eens je favoriete yogaklas, wandel elke dag in de buitenlucht, drink een kop thee met een vriend(in) of een biertje met je vrienden, speel met je kinderen, doe Mindfulness etc.  Kijk met name wat bij jou past.

Luister naar je lichaam: het kan zijn dat je al een tijdje niet meer luistert naar de signalen die je lichaam je geeft. Dit begint bij het negeren van kleine signalen zoals vermoeidheid, hoofdpijn, gespannen spieren etc. Het lichaam geeft een signaal af wanneer je je grens bereikt. Leer (weer) herkennen waar je grenzen liggen en luister hiernaar. Want constant over je grenzen heen gaan is niet alleen stoer het is ook roofbouw op je lichaam.

Eet gezond: wanneer je het een periode te druk hebt gehad, schiet gezond eten er snel bij in. Het kan zijn dat je maaltijden overslaat of ’s avonds voor een snelle, ongezonde hap kiest. Door te veel, te weinig of te vet eten kan een tekort aan bepaalde voedingsmiddelen of mineralen ontstaan. Je kunt het vergelijken met de lamlendigheid die je kan overvallen, als je een enorme lunch hebt gegeten. Er komt weinig meer uit je handen en je lichaam is eigenlijk alleen maar bezig met het verteren van eten. Lees meer over gezonde voeding op de volgende link: http://www.voedingscentrum.nl/nl.

Dag structuur aanbrengen tijdens je herstelperiode: als je uit de rat race komt en ineens tijd hebt, dan kan het handig zijn om een dag structuur aan te houden. Het schema is gericht op het bevorderen van je herstel. Inspanning en ontspanning wisselen elkaar af. Als je net zoals veel mensen die in een burn-out komen altijd een enorm drukke agenda heb gehad en 101 dingen had die je moest of wilde doen, dan kan het ontbreken van werk of activiteiten een zwart gat opleveren. Je kunt dit gat niet opvullen, maar je kunt wel proberen de dag zo in te delen door er structuur aan te geven door duidelijk op te schrijven wat je die dag wilt gaan doen en het vervolgens ook uit te voeren.